Vì lợi ích dòng tộc, Trần Thủ Độ tận diệt tôn thất nhà Lý?

TRI THỨC SỐNG

Vì lợi ích dòng tộc, Trần Thủ Độ tận diệt tôn thất nhà Lý?

Trần Thủ Độ quan niệm "chết cả họ hoặc được cả thiên hạ", nên bất cứ việc gì có lợi cho dòng tộc nhà Trần thì ông đều quyết làm bằng được.

Trần Thủ Độ sinh năm Giáp Dần (1194) ở làng Lưu Gia, Tinh Cương, hương Đa Cương, nay là làng Lưu Xá, xã Canh Tân (Hưng Hà, Thái Bình). Theo một số tư liệu, thân sinh của Trần Thủ Độ là Trần Hoằng Nghị. Tuy nhiên, chính sử lại ghi ông mồ côi từ nhỏ và ở với bác chứ không rõ bố mẹ là ai.

Sử sách chép: Thái sư Trần Thủ Độ làm việc gì cũng dứt khoát, xử lý quyết đoán theo ý chí của mình và ít để cho người khác sai khiến. Ông luôn là người đi tiên phong trong cuộc đấu tranh giành ngôi vua từ nhà Lý chuyển sang nhà Trần, cũng như các cuộc chiến đấu chống lại các phe phái như Đoàn Thượng, Nguyễn Nộn hoặc trong kháng chiến chống Nguyên Mông...

Khi còn sống, Thủ Độ là người nắm thực quyền và là linh hồn của triều Trần. Thủ Độ tuy làm Tể tướng, nhưng mọi việc, không việc gì là không để ý tới. Thực tế khi Trần Cảnh (Trần Thái Tông) bị ép lấy chị dâu (vợ Trần Liễu) đã bỏ lên Yên Tử nhưng cuối cùng cũng phải quay về kinh thành trước thái độ cứng rắn và khôn khéo của Trần Thủ Độ: "Vua ở đâu thì kinh thành ở đó". Thậm chí, sâu sa hơn, để giữ vững vương triều, Trần Thủ Độ đã máu lạnh... giết hết tôn thất nhà Lý.

Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi: Năm 1226, Trần Thủ Độ sợ lòng dân nhớ vua cũ, bèn chuyển Huệ Quang vào chùa Chân Giáo; bề ngoài giả vờ là để phụng sự, nhưng bên trong thực ra là để dễ bề giữ chặt. Một lần Thủ Độ thấy Huệ Tông nhổ cỏ ở vườn, Thủ Độ nói: "Nhổ cỏ thì phải nhổ cả rễ sâu". Vua Lý Huệ Tông đáp: "Điều ngươi nói, ta hiểu rồi". Sau đó, vua tự tử ở sau vườn, trước khi chết còn khấn: "Thiên hạ nhà ta đã vào tay ngươi, ngươi lại còn giết ta, ngày nay ta chết, đến khi thác con cháu ngươi cũng sẽ bị như thế".

Vì lợi ích dòng tộc, Trần Thủ Độ tận diệt tôn thất nhà Lý? - 1

Cũng theo sử sách, vào năm 1232, Trần Thủ Độ còn giết hết tôn thất nhà Lý. "Khi ấy Thủ Độ chuyên chính lâu ngày, đã giết Huệ Tông, tôn thất nhà Lý đều bùi ngùi thất vọng... Mùa đông năm ấy, nhân người họ Lý làm lễ tế các vua Lý ở Thái Đường, Hoa Lâm, Thủ Độ ngầm đào hố sâu, làm nhà lên trên, đợi khi mọi người uống rượu say, giật máy chôn sống hết”, sách Đại Việt sử ký toàn thư viết, nhưng mở ngoặc rằng: “Xét thời Trần Anh Tông còn có người họ Lý làm tướng, hơn nữa Phan Phu Tiên không ghi lại, việc này chưa chắc đã có thực, hãy tạm chép vào đây”.

Vậy, Trần Thủ Độ đã diệt cỏ tận gốc nhà Lý? Đây là câu hỏi không lời đáp và là chủ đề tranh luận nảy lửa của các nhà nghiên cứu bởi không hề có nhân chứng vật chứng. Tuy nhiên, vì lợi ích dòng tộc, Trần Thủ Độ không từ thủ đoạn thì... có thật. Lúc bấy giờ, khi nhà Trần mới lập, Nguyễn Nộn và Đoàn Thượng là hai thế lực lớn nhất chống "tân" triều đình, phò nhà Lý. Vì không thể đối phó cùng lúc với cả hai kẻ địch, Thái sư Trần Thủ Độ đã sắp đặt gả Công chúa Ngoạn Thiểm cho Nguyễn Nộn.


Theo sách Việt sử giai thoại, sứ mạng của Công chúa Ngoạn Thiềm rất lớn: phải làm sao để vừa từng bước lung lạc Nguyễn Nộn, vừa thường xuyên cung cấp tin tức về tình hình thế lực Nguyễn Nộn cho triều đình rõ. Song, dù là kẻ chơi bời chè chén bừa bãi, nhưng Nguyễn Nộn vẫn rất tỉnh táo, hết sức cảnh giác đối với Công chúa Ngoạn Thiềm. Sách Đại Việt sử kí toàn thư chép: Nguyễn Nộn cho xây nơi ở riêng cho Ngoạn Thiềm và canh phòng rất cẩn mật, khiến Ngoạn Thiềm không sao thu thập được tin tức gì.

Vì lợi ích dòng tộc, Trần Thủ Độ tận diệt tôn thất nhà Lý? - 2 

Để xoay chuyển tình thế, không thu được tin mật gửi Trần Thủ Độ thì phải tìm cách làm tiêu hao sinh lực địch, Công chúa Ngoạn Thiềm cùng một toán người hầu xinh đẹp đã triệt để tận dụng sắc đẹp, khiến viên tướng háo sắc này mê mệt trong nhục dục. Và chỉ ba tháng sau, Nguyễn Nộn bị bạo bệnh mà mất. Đó là năm Kỉ Sửu (1229). Trần Thủ Độ thở phào nhẹ nhõm...

Có thể nói, về con người Trần Thủ Độ, hầu hết các nhà sử học phong kiến và hiện đại luôn nhận xét hai mặt: vừa khen lại vừa phê phán. Thế nhưng, một điều cốt yếu xuyên suốt cuộc đời và sự nghiệp của Trần Thủ Độ là ông một lòng trung thành với nhà Trần; là một công thần hiếm có của vương triều Trần!